Piąte spotkanie Akademii Dziedzictwa Kresów, która jako seminarium programotwórcze działa przy Komitecie Sterującym Muzeum Dziedzictwa Kresów Dawnej Rzeczypospolitej, odbyło się w dniach 8-9 grudnia 2017 roku w Jarosławiu. Współorganizatorem posiedzenia Akademii, a zarazem gospodarzem miejsca obrad było Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich.

Sesja ADK wpisywała się zarazem w VIII Dni Kultury Solidarności, które odbywają się pod hasłem: „Nie ma wolności bez solidarności”. Stąd jej współorganizatorem było również Towarzystwo Kultury Pamięci im. Księcia Kardynała Adama Sapiehy – Akademia Dziedzictwa Kresów.

Dotychczasowe seminaria Akademii Dziedzictwa Kresów w Krasiczynie, Lubaczowie i Łańcucie były elementem prac nad strategią programową Portalu oraz instytucji kultury pamięci, tworzonej dla ochrony i propagowania dziedzictwa Kresów. Obecność kolejnej odsłony ADK w Jarosławiu nie była przypadkowa, co udowodnił już pierwszy z paneli, dedykowany dziejom tego miasta i regionu.

W trakcie kolejnych prelekcji (Artura Dobruckiego, Zofii Kostki-Bieńkowskiej, Elżbiety Rusinko) zaprezentowano dziejową specyfikę Jarosławia , który różnymi więzami (osób i wydarzeń) łączy elementy dziedzictwa Podkarpacia z szerokim kontekstem dziedzictwa Kresów dawnej Rzeczypospolitej. Stanowi to przy okazji asumpt do refleksji nad rolą naszego regionu jako symbolicznej Bramy Kresów, a różne perspektywy tego zagadnienie stały się tematem obrad. W ich trakcie zaprezentowano również przedsięwzięcia związane ochroną kresowego dziedzictwa i kulturą pamięci, realizowane w przestrzeni Jarosławia i powiatu jarosławskiego. Szereg wniosków płynących z obrad tego panelu potwierdziło zwiedzanie Kamienicy Orsettich oraz Starego Miasta.

Kolejne dwie części jarosławskiej sesji ADK wpisywały się w kontekst jubileuszy kończącego się 2017 roku. Jednym z nich jest 650-lecie obecności Ormian na ziemiach polskich, związanych w sposób ścisły z istotą dziedzictwa Kresów. Dzieje i fenomen funkcjonowania tej wspólnoty w ramach unikalnych urządzeń dawnej Rzeczypospolitej prezentowali prof. Krzysztof Stopka i prof. Andrzej Zięba.

Jubileuszowy charakter miało także wspomnienie postaci Józefa Conrada-Korzeniowskiego. Wystąpienie dr. Jana Wolskiego uzmysłowiło uczestnikom seminarium, że życiorys i twórczość polskiego marynarza z Kresów ogniskuje w sobie szereg dylematów i cech, które mogą być typowe dla synów i córek tych ziem bądź dla polskiej tożsamości w ogóle. Wnioski te współgrają z przekonaniem twórców Portalu, że Kresy dawnej Rzeczypospolitej to w pierwszej kolejności duchowa przestrzeń kultury i idei.

Bohaterem panelu pn. Ludzie Kresów, był także lwowski architekt Jan Sas-Zubrzycki, który osobliwość polskiej duszy starał się ukazywać nie jako prozaik, lecz praktyk i teoretyk architektury. Jego losy, zaprezentowane przez dr. Jerzego Wowczaka, również łączyły się z Jarosławiem, co potwierdzało zasadność wyboru miejsca obrad V sesji Akademii Dziedzictwa Kresów.

Zakończenia i podsumowania dwudniowego seminarium dokonał Marszałek Województwa Podkarpackiego Władysław Ortyl. W jego przekonaniu bogactwo treści wygłoszonych przez wszystkich prelegentów oraz osoby zabierające głos w dyskusji będzie ważnym elementem dalszych prac programotwórczych tworzonego Portalu Muzeum Dziedzictwa Kresów Dawnej Rzeczypospolitej.

Galeria zdjęć TUTAJ

Mateusz Werner
Departament Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego UMWP
zdjęcia: Mieczysław Czytajło